De decentrale selectie bij numerus fixus-opleidingen staat onder druk. Studenten ervaren het proces als stressvol en ondoorzichtig, docenten besteden honderden uren aan beoordelingen, en onderzoek laat zien dat de voorspellende waarde van selectieprocedures beperkt is. Steeds meer instellingen overwegen gewogen loting als alternatief.
De moeheid van decentrale selectie
Sinds 2017 mogen universiteiten en hogescholen zelf bepalen hoe ze studenten selecteren bij numerus fixus-opleidingen. Wat volgde was een wildgroei aan selectieprocedures: motivatiebrieven, capaciteitentesten, portfolio-assessments en gesprekken. Voor studenten betekent dit dat ze soms vier tot vijf verschillende selectieprocedures moeten doorlopen.
De werkdruk voor onderwijsinstellingen is navenant. Bij een populaire opleiding met 500 aanmeldingen voor 150 plaatsen moeten honderden motivatiebrieven worden gelezen en beoordeeld. Dat kost tijd die ten koste gaat van het onderwijs zelf.
Eerlijke subsidieverdeling in de praktijk: een handleiding voor overheden
Wat onderzoek zegt over selectie
De grote vraag is: selecteert u daadwerkelijk betere studenten? Onderzoek van het LNVH en individuele universiteiten geeft een genuanceerd beeld. De correlatie tussen selectieresultaten en studiesucces is beperkt. Motivatiebrieven zijn slecht vergelijkbaar en bevooroordelen studenten met een sterker netwerk of betere schrijfvaardigheid.
Gewogen loting biedt een alternatief dat zowel eerlijker als efficiënter is. Door basisvoorwaarden te stellen en vervolgens te loten, geeft u elke geschikte kandidaat een gelijke kans.
“Na drie jaar decentrale selectie zagen we geen significant verschil in studieresultaten. Wel zagen we uitgeputte docenten en gestresste aankomend studenten.”
Hoe gewogen loting werkt bij numerus fixus
Bij gewogen loting stelt u eerst vast welke basisvoorwaarden een student moet voldoen om deel te nemen. Vervolgens kunt u wegingsfactoren toevoegen: studenten met een hoger gemiddeld cijfer krijgen bijvoorbeeld meer loten, waardoor hun kans groter is zonder dat anderen worden uitgesloten.
Dit combineert het beste van twee werelden: u kunt prestaties meewegen zonder de nadelen van subjectieve selectie.
De weg vooruit
De Tweede Kamer debatteert regelmatig over de effectiviteit van decentrale selectie. Instellingen die nu investeren in een eerlijk en efficiënt alternatief, lopen voorop. Gewogen loting is geen noodoplossing, het is een evidence-based benadering die studenten, docenten en instellingen ten goede komt.
