Veel organisaties gebruiken de termen ‘loting’ en ‘matching’ door elkaar. Begrijpelijk, in beide gevallen wijs je iets toe aan iemand. Maar de methodes zijn fundamenteel verschillend, en de keuze heeft directe gevolgen voor de eerlijkheid, transparantie en juridische houdbaarheid van je proces. In dit artikel leggen we het verschil uit en helpen we je bepalen welke methode bij jouw situatie past.
Wat is loting?
Bij een loting krijgt elke deelnemer een gelijke kans op toewijzing. Er wordt geen onderscheid gemaakt op basis van voorkeuren, prestaties of andere criteria, het toeval beslist. Dit maakt loting bij uitstek geschikt voor situaties waarin gelijke behandeling wettelijk of maatschappelijk vereist is.
Denk aan de verdeling van bouwkavels door gemeenten, de toewijzing van subsidies wanneer het budget beperkt is, of de numerus fixus-plaatsing bij universiteiten. In al deze gevallen is het essentieel dat niemand wordt voorgetrokken.
Een goed ingericht lotingsproces is volledig controleerbaar via een audit trail: elke stap is vastgelegd en achteraf verifieerbaar. Dat maakt het niet alleen eerlijk, maar ook juridisch verdedigbaar.
Wat is matching?
Bij matching worden deelnemers toegewezen op basis van voorkeuren, criteria of een combinatie van beide. Het systeem zoekt de best mogelijke koppeling tussen vraag en aanbod, rekening houdend met de wensen van alle betrokkenen.
Het bekendste voorbeeld is de overgang van primair naar voortgezet onderwijs (PO naar VO). Leerlingen geven een voorkeurslijst op van scholen, en scholen hebben een maximale capaciteit. Het algoritme zoekt vervolgens de optimale verdeling waarbij zo veel mogelijk leerlingen op hun hoogste voorkeur terechtkomen.
Matching is complexer dan loting, maar levert een uitkomst op die beter aansluit bij de wensen van alle partijen. Het vereist wel heldere spelregels: welke criteria wegen mee, hoe worden gelijke gevallen behandeld, en wat gebeurt er als een voorkeur niet gehonoreerd kan worden?
"We zochten een systeem dat niet alleen eerlijk verdeelt, maar dat we ook kunnen uitleggen aan ouders en leerlingen. Met LMS hebben we dat gevonden, transparant, controleerbaar en zonder discussie achteraf."
Wanneer kies je voor loting en wanneer voor matching?
De keuze hangt af van drie factoren: de aard van de verdeling, de wettelijke kaders en de verwachtingen van deelnemers.
Kies voor loting wanneer:
- Alle deelnemers gelijk behandeld moeten worden
- Er geen relevante voorkeuren of criteria zijn
- Transparantie en willekeur wettelijk vereist zijn
- Bijvoorbeeld: subsidieverloting, kavelverdeling, numerus fixus
Kies voor matching wanneer:
- Deelnemers voorkeuren hebben die meegewogen moeten worden
- De kwaliteit van de toewijzing ertoe doet
- Er meerdere criteria zijn om op te optimaliseren
- Bijvoorbeeld: PO-naar-VO plaatsing, stagematching, toewijzing van sociale huurwoningen
Of combineer beide: In de praktijk worden loting en matching regelmatig gecombineerd. Denk aan een matchingsproces waarbij gelijke gevallen via loting worden beslecht. Zo combineer je de voordelen van beide methodes.
Bij LMS.nl ondersteunen we zowel loting als matching en adviseren we welke aanpak het beste past bij jouw specifieke situatie. Ons systeem is flexibel genoeg om beide methodes te combineren binnen één proces.
Niet zeker welke methode bij jouw situatie past?
Wij adviseren je graag vrijblijvend. Of het nu gaat om loting, matching of een combinatie: we denken mee over de aanpak die past bij jouw proces en doelgroep.
